W gminie Ślemień w woj. śląskim, na powierzchni 6 hektarów powstaje Park Etnograficzny Ziemi Żywieckiej, w którym znajdzie się 17 zabytkowych obiektów, w tym chałupy, kuźnia, czy stodoła. Ma to być nie tylko typowy skansen do zwiedzania, ale także „żywe” miejsce, gdzie można będzie „podejrzeć” życie i pracę ludzi sprzed lat. Otwarcie Parku planowane jest na drugą połowę 2012 roku.
„Nie będzie to miejsce do typowego zwiedzania; nie będą to bezduszne chałupy, puste warsztaty i samotne kapliczki. W planach mamy zaangażowanie rzemieślników i gospodarzy, którzy w kuźni będą przy czynnym palenisku pokazywać pracę kowala, w stolarni warunki i trud pracy stolarza przed laty, zanim pojawiły się tokarki i wiertarki, obok uli będzie wytwarzany miód, a w chałupach masło, tkaniny czy ziołowe leki” – poinformowała Małgorzata Pępek, wójt Ślemienia.
W Parku znajdą się między innymi chałupy z Rychwałdku, Rychwałdu, Łękawicy, Korbielowa i Moszczanicy, kuźnia ze Ślemienia, stodoła Żyrków z Rychwałdu i tamtejsza studnia, kapliczka słupowa typu kolumnowego, spichlerzyk z Suchej Beskidzkiej, kapliczka z Gronia w Ślemieniu i studnia kołowrotowa. Każda chałupa w etnoparku będzie miała indywidualny charakter. Kilka z nich zostanie odpowiednio zaaranżowanych, by zaprezentować ginące zawody lub aktywności górali sprzed wieków. „Dlatego tak ważne będzie pozyskanie odpowiednich eksponatów – maszyn i urządzeń oraz elementów wystroju i dekoracji, charakterystycznych dla wykonywanych przez gospodarzy zajęć i stopnia zamożności” – powiedziała wójt Ślemienia.
Wśród przenoszonych do Ślemienia obiektów znajdzie się kilka kompletnych zespołów zagrodowych. W jednym z budynków „zagości” ekspozycja przedstawiająca życie średniozamożnego chłopa, a w budynku stodoły zaprezentowane zostaną zabytkowe wozy konne i narzędzia rolnicze. W skład zagrody kowala wejdą dwa obiekty: budynek mieszkalny z ekspozycją obrazującą życie zamożnego gospodarza oraz kuźnia z czynnym paleniskiem. Największym budynkiem w etnoparku będzie stare przedszkole z Rychwałdu. Znajdą się w nim biura placówki, a także ekspozycja przedstawiająca przedwojenną czteroklasową szkołę.
„Nasza spuścizna w formie góralskiej architektury niestety powoli zanika, stare chałupy niszczeją, perełki architektoniczne popadają w ruinę albo są przebudowywane zatracając swój niepowtarzalny kształt i charakter. Dzięki Parkowi ocalimy część tego bezcennego spadku po naszych przodkach” – powiedziała wójt Pępek. Dodała przy tym, że turyści nie znajdą tu tandety, bazarowych pamiątek czy plastikowych zabawek: „Budując Park Etnograficzny stawiamy na nasze góralskie rękodzieło, na ludową sztukę. Tutaj turysta naprawdę znajdzie rzeczy unikatowe, bez ryzyka napotkania na napis Made in China. Co ważne, niektóre wystawy będą cyklicznie zmieniane, by park zawsze zaskakiwał czymś nowym”.
Budynki były pozyskiwane do etnoparku w różny sposób. Do niektórych społeczność lokalna była tak przywiązana, że na wieść o planach przeniesienia do Ślemienia zaczęła organizować kwesty, by je odbudować czy odrestaurować we własnym zakresie. Część została ofiarowana, bo przeszkadzała na prywatnych posesjach, groziła zawaleniem lub zajmowała miejsce dla nowego domu, a nie mogła być rozebrana będąc pod opieką konserwatora zabytków.
W przyszłości, w zależności od funduszy, gmina planuje pozyskać kolejne budowle, m.in. drewniany kościół z Jasiennej i odtworzoną starą karczmę ślemieńską.
Park Etnograficzny Ziemi Żywieckiej buduje konsorcjum trzech firm z regionu: z Żywca, Bielska-Białej i Jankowic. Będzie kosztował ok. 4,5 miliona złotych, z czego 85 procent będzie pochodziło z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjny Województwa Śląskiego na lata 2007-2013. Resztę samorząd pokryje z promesy Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
